Dyrektywa „ramowa o odpadach”

Ramy prawne, dotyczące zapobiegania powstawaniu odpadów oraz postępowania z wytworzonymi odpadami we Wspólnocie Europejskiej, zostały ustanowione Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy (Dz. U. L 312/3 z 22.11.2008 r.).

W dyrektywie określono 5-cio stopniową hierarchię postępowania z odpadami:

1) zapobieganie,
2) przygotowanie do ponownego użycia,
3) recykling,
4) inne metody odzysku, np. odzysk energii,
5) unieszkodliwiania, z zastrzeżeniem, że odstąpienie od postępowania wg hierarchii jest możliwe, gdy jest to uzasadnione metodologią myślenia o cyklu życia.

Wśród nowości zawartych w dyrektywie znajdują się są istotne zagadnienia, dot.:

1) produktów ubocznych (w art. 5 określono warunki jakie muszą być spełnione, aby konkretne substancje lub przedmioty mogły być uznane za produkty uboczne, a nie za odpady),
2) utraty statusu odpadu (w art. 6 ustalono warunki, na podstawie których opracowane będą kryteria określające zniesienie statusu odpadu),
3) selektywnej zbiórki odpadów do roku 2015 przynajmniej w odniesieniu do: papieru, metalu, plastiku i szkła,
4) odzysku i recyklingu min. 50% wagowo do 2020 r. w stosunku do odpadów z gospodarstw domowych przynajmniej takich jak: papier, metal, plastik i szkło,
5) odzysku i recyklingu odpadów budowlanych i rozbiórkowych, z wyłączeniem gleby i ziemi oraz kamieni min. 70% wagowo do 2020 r.

Dyrektywa ma pomóc zbliżyć się UE do „społeczeństwa recyklingu”, dążącego do eliminacji wytwarzania odpadów i do wykorzystania odpadów jako zasobów. Celem tego działania jest zapewnienie segregacji u źródła, zbierania oraz recykling priorytetowych strumieni odpadów. Zgodnie z tym celem odpady powinny być zbierane selektywnie, jeżeli jest to wykonalne technicznie oraz uzasadnione ekonomicznie i ekologicznie.

W zakresie kosztów stosuje się zasadę „zanieczyszczający płaci”, co oznacza, że koszty gospodarowania odpadami muszą być ponoszone przez obecnego wytwórcę odpadów lub poprzednich posiadaczy odpadów. Państwa członkowskie mogą jednak postanowić, że koszty będą ponoszone częściowo lub w całości przez producenta produktu, z którego powstaną odpady oraz że dystrybutorzy tych produktów mogą partycypować w części kosztów.

Państwa członkowskie miały czas na transpozycję przepisów dyrektywy do 12 grudnia 2010 r. W Polsce przygotowano projekt ustawy o odpadach z dnia 13.03.2011 r. implementujący poszanowanie niniejszej dyrektywy.

ODZYSK ODPADÓW

Odzyskiem nazywamy wszelkie działania, nie stwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadu. Szczególną forma odzysku jest recykling.

Zanim odpady zostaną poddane odzyskowi powinny być selektywnie zebrane w naszych gospodarstwach domowych i w przedsiębiorstwach. Ze strumienia odpadów komunalnych powinno się wyodrębnić co najmniej:

• odpady opakowaniowe ze szkła, papieru i tektury, tworzyw sztucznych, metalu - odpady ulegające biodegradacji (zielone, kuchenne),
• odpady niebezpieczne (zużyte baterie i akumulatory oraz lampy fluorescencyjne, przeterminowane leki, oleje odpadowe),
•  odpady wielkogabarytowe (meble),
•  odpady z remontów,
• zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (sprzęt AGD, komputerowy).

Poniżej prezentujemy Państwu ulotki informacyjne nt. segregacji odpadów (pliki Word)

W naszym województwie około 70 % gmin wdrożyło różnego rodzaju systemy selektywnego zbierania odpadów. Zbiera się głównie odpady opakowaniowe. Coraz bardziej popularna staje się segregacja odpadów niebezpiecznych w postaci baterii małogabarytowych. W sektorze gospodarczym obserwuje się duże zaangażowanie przedsiębiorców w segregację i odzysk odpadów.

SPALANIE ODPADÓW

Odpady mogą być spalane w instalacjach lub urządzeniach do tego celu przystosowanych i spełniających odpowiednie wymogi techniczne. Istnieją możliwości spalania zarówno odpadów niebezpiecznych jak i innych niż niebezpieczne w tzw. spalarniach odpadów bądź współspalarniach. Na terenie naszego województwa świętokrzyskiego funkcjonują dwie spalarnie odpadów niebezpiecznych, w których spalane są odpady medyczne i weterynaryjne:

• Expol-Bis Sp. j. ul. Wioślarska 1, 26-110 Skarżysko-Kamienna, tel. (041) 251-43-24
• Spalarnia odpadów medycznych, ul. Schinzla 13, 27-600 Sandomierz (zarządzana przez ECO- ABC Sp. z o.o., 97-400 Bełchatów, ul. Przemysłowa 7).

W naszym województwie odpady w postaci paliwa alternatywnego spalane są również w cementowniach.

SKŁADOWANIE ODPADÓW

Składowanie odpadów jest jednym z procesów ich unieszkodliwiania i polega na deponowaniu odpadów w instalacjach przeznaczonych do tego celu. Na składowiska odpadów powinny trafiać te odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec lub których nie udało się poddać odzyskowi. Odpady przed umieszczeniem ich na składowisku powinny być poddane procesowi przekształcenia fizycznego, chemicznego lub biologicznego oraz segregacji, w celu ograniczenia zagrożenia dla zdrowia ludzi lub też ograniczenia ilości i objętości składowanych odpadów.

• Składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne (komunalne)

W województwie świętokrzyskim zlokalizowanych jest 49 składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne (komunalne). W ciągu ostatnich dwudziestu lat ponad połowa z nich została wyłączona z eksploatacji.

• Składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne (przemysłowe)

W województwie świętokrzyskim zlokalizowanych jest 7 składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne (przemysłowe), z których 5 funkcjonuje, a dwa są zamknięte.

• Składowiska odpadów niebezpiecznych

W województwie świętokrzyskim zlokalizowane są 3 składowiska odpadów niebezpiecznych, z których 2 są zamknięte. Jedyne funkcjonujące w województwie świętokrzyskim składowisko odpadów niebezpiecznych, zlokalizowane jest w miejscowości Dobrów, gm. Tuczępy w powiecie buskim. Na składowisku tym deponowane są odpady zwierające azbest (składowisko to oddano do eksploatacji w sierpniu 2004 r.).